Độ tuổi bị tay chân miệng: Trẻ mấy tuổi dễ mắc nhất?

Bệnh tay chân miệng phổ biến nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt tập trung ở nhóm dưới 3 tuổi. Trẻ càng nhỏ thì sức đề kháng càng yếu, do đó nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng nặng càng cao hơn. Cùng Sakura Schools hiểu đúng độ tuổi bị tay chân miệng, dấu hiệu nhận biết và đường lây để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho bé.

Độ tuổi thường gặp bệnh tay chân miệng

Theo Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị bệnh tay chân miệng ban hành kèm Quyết định 292/QĐ-BYT năm 2024, bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh cũng được ghi nhận tập trung nhiều ở nhóm trẻ dưới 3 tuổi.

Các nhóm tuổi cha mẹ cần lưu ý gồm:

• Trẻ dưới 5 tuổi: Đây là nhóm thường mắc tay chân miệng nhất, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi. Việc thường xuyên tiếp xúc gần, chơi chung đồ chơi và sinh hoạt trong môi trường nhà trẻ, mẫu giáo làm tăng cơ hội tiếp xúc với virus.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Vẫn có thể mắc tay chân miệng và không nên được xem là nhóm được bảo vệ hoàn toàn. Cha mẹ cần chú ý các biểu hiện như sốt, bú kém, bỏ bú, quấy khóc hoặc xuất hiện tổn thương ở miệng và da.
• Trẻ trên 5 tuổi: Vẫn có khả năng mắc bệnh dù tần suất thường thấp hơn trẻ nhỏ. Vì nhiều loại enterovirus khác nhau có thể gây tay chân miệng, tuổi lớn hơn hoặc từng mắc trước đó không đồng nghĩa trẻ hoàn toàn miễn nhiễm.
• Người lớn: Vẫn có thể nhiễm virus gây tay chân miệng, đôi khi chỉ có triệu chứng nhẹ hoặc không rõ ràng. Khi chăm sóc trẻ bệnh, người lớn vẫn cần rửa tay kỹ, vệ sinh đồ dùng và hạn chế tiếp xúc với dịch tiết hoặc chất thải của người bệnh.

Nguyên nhân trẻ nhỏ dễ mắc bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng do các virus thuộc nhóm enterovirus gây ra, thường gặp như Coxsackievirus A6, A10, A16 và Enterovirus 71 (EV71). Trẻ nhỏ dễ mắc hơn do khả năng miễn dịch còn đang hình thành và thường xuyên tiếp xúc với môi trường tập thể.

• Miễn dịch chưa hoàn thiện: Trẻ chưa có miễn dịch với nhiều enterovirus vì chưa từng tiếp xúc trước đó, nên nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn người lớn.
• Hay đưa tay và đồ vật lên miệng: Trẻ thường chạm vào nhiều bề mặt, đồ chơi rồi đưa tay lên miệng, mũi hoặc mắt, tạo điều kiện để virus xâm nhập.
• Tiếp xúc gần tại nhà trẻ, mẫu giáo: Việc chơi chung đồ chơi, dùng chung không gian và chạm vào các bề mặt chung làm tăng nguy cơ lây truyền.
• Virus lây qua nhiều đường: Tay chân miệng có thể lây qua nước bọt, dịch mũi họng, giọt bắn, dịch từ phỏng nước, phân và bề mặt nhiễm virus.

Dấu hiệu tay chân miệng ở trẻ cha mẹ cần nhận biết

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, tay chân miệng có thể khởi phát với sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, sau đó xuất hiện loét miệng và tổn thương da. Cha mẹ nên quan sát đồng thời tình trạng toàn thân, miệng và da của trẻ.

Sốt, mệt mỏi

Trẻ có thể sốt, mệt, đau họng, ăn kém hoặc ít chơi hơn bình thường. Tuy nhiên, sốt đơn thuần chưa đủ để xác định tay chân miệng.

Loét miệng, đau miệng

Vết loét hoặc phỏng nước có thể xuất hiện ở niêm mạc miệng, lợi và lưỡi, khiến trẻ:

• đau khi ăn hoặc uống;
• bú kém, bỏ bú;
• chảy nhiều nước miếng;
• quấy khóc, khó chịu.

Phỏng nước và tổn thương da

Tổn thương thường xuất hiện ở:

• lòng bàn tay;
• lòng bàn chân;
• đầu gối;
• khuỷu tay;
• mông.

Các tổn thương có thể là dát đỏ, hồng ban hoặc bóng nước và không nhất thiết chỉ giới hạn ở tay, chân và miệng.

Ăn uống kém, thay đổi trạng thái

Đau miệng có thể khiến trẻ ăn uống ít hơn, quấy khóc hoặc thay đổi giấc ngủ. Cha mẹ cần chú ý lượng nước uống, số lần đi tiểu và mức độ tỉnh táo để phát hiện sớm bất thường.

Dấu hiệu tay chân miệng cần đưa trẻ đi khám

Phần lớn trường hợp tay chân miệng diễn biến nhẹ, nhưng bệnh có thể tiến triển nhanh ở một số trẻ. Đặc biệt cần chú ý các biểu hiện liên quan đến thần kinh, hô hấp và tình trạng toàn thân.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi xuất hiện:

• sốt cao hoặc sốt khó hạ;
• giật mình nhiều bất thường;
• quấy khóc dai dẳng;
• run tay chân;
• đi đứng không vững;
• mệt nhiều, ngủ gà hoặc lơ mơ;
• nôn nhiều;
• thở nhanh hoặc thở bất thường;
• ăn uống giảm rõ rệt;
• có dấu hiệu mất nước;
• triệu chứng tiến triển nhanh.

Không nên đánh giá mức độ bệnh chỉ dựa vào số lượng nốt phỏng. Tình trạng tỉnh táo, hô hấp, tuần hoàn và các biểu hiện thần kinh của trẻ quan trọng hơn.

Cách phòng tay chân miệng cho trẻ

Tay chân miệng có khả năng lây lan nhanh qua tiếp xúc gần, dịch tiết, phân và các bề mặt nhiễm virus. Vì vậy, biện pháp phòng bệnh cần được duy trì cả tại nhà và ở môi trường nhà trẻ, mẫu giáo.

Phòng bệnh tại nhà

Cha mẹ nên hình thành cho trẻ thói quen vệ sinh hằng ngày:

• rửa tay bằng xà phòng và nước sạch;
• rửa tay sau đi vệ sinh hoặc thay tã;
• rửa tay trước khi ăn;
• vệ sinh đồ chơi thường xuyên;
• làm sạch các bề mặt trẻ hay chạm;
• không dùng chung vật dụng cá nhân với người bệnh.

Thời gian rửa tay nên khoảng 20 giây, đặc biệt sau khi đi vệ sinh, thay tã, ho, hắt hơi hoặc xì mũi.

Phòng bệnh khi trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo

Môi trường tập thể có nhiều tiếp xúc gần nên gia đình và nhà trường cần phối hợp theo dõi sức khỏe của trẻ.

Cha mẹ nên:

• theo dõi thông báo dịch bệnh từ trường;
• quan sát sức khỏe trẻ mỗi ngày;
• báo cho giáo viên khi trẻ mắc bệnh;
• cho trẻ nghỉ học theo hướng dẫn;
• hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách;
• hạn chế dùng chung vật dụng cá nhân.

Đồ chơi, bàn ghế và các bề mặt thường xuyên được trẻ chạm vào cũng cần được vệ sinh phù hợp.

Phòng lây khi trong nhà có người mắc bệnh

Khi gia đình có người mắc tay chân miệng, cần hạn chế những tiếp xúc có nguy cơ truyền virus cho trẻ nhỏ.

Nên thực hiện:

• hạn chế ôm, hôn hoặc tiếp xúc gần;
• không dùng chung cốc, thìa, khăn và đồ cá nhân;
• rửa tay sau khi chăm sóc người bệnh;
• vệ sinh đồ dùng, bề mặt thường xuyên;
• xử lý tã và chất thải hợp vệ sinh;
• theo dõi triệu chứng của các thành viên khác.

Virus vẫn có thể tiếp tục được thải ra sau khi triệu chứng giảm, vì vậy vệ sinh tay cần được duy trì thường xuyên.

Việc cha mẹ cần làm khi trẻ thuộc nhóm tuổi dễ mắc

Trẻ dưới 5 tuổi không mặc nhiên sẽ mắc bệnh, nhưng cha mẹ nên chủ động hơn khi con thường xuyên tiếp xúc với môi trường tập thể hoặc đang có ca bệnh trong lớp.

Có thể thực hiện theo checklist sau:

1. Kiểm tra yếu tố tiếp xúc: lớp học, gia đình hoặc người gần trẻ có đang mắc bệnh hay không.
2. Theo dõi thân nhiệt và toàn trạng: chú ý sốt, mệt, quấy khóc hoặc ăn uống kém.
3. Quan sát miệng và da: kiểm tra tổn thương ở miệng, bàn tay, bàn chân, mông và đầu gối.
4. Tăng vệ sinh tay và đồ chơi: đặc biệt sau thay tã, đi vệ sinh và trước khi ăn.
5. Hạn chế tiếp xúc gần với người bệnh: không dùng chung cốc, thìa hoặc đồ dùng cá nhân.
6. Đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu cảnh báo: không tự xác định mức độ bệnh chỉ bằng số lượng nốt phỏng.

FAQs – Những câu hỏi thường gặp về độ tuổi bị tay chân miệng?

Tay chân miệng thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi nhưng không chỉ giới hạn trong nhóm này. Trẻ sơ sinh, trẻ lớn và người trưởng thành vẫn có khả năng mắc bệnh.

Trẻ 6 tháng tuổi có bị tay chân miệng không?

Có. Trẻ 6 tháng tuổi vẫn có thể mắc tay chân miệng và không nên được xem là nhóm được bảo vệ hoàn toàn.

Trẻ 5 tuổi còn dễ bị tay chân miệng không?

Có. Trẻ 5 tuổi vẫn thuộc nhóm tuổi thường gặp bệnh, đặc biệt khi thường xuyên sinh hoạt trong môi trường tập thể.

Trẻ 7-10 tuổi có mắc tay chân miệng không?

Có thể. Tay chân miệng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, dù thường gặp hơn ở trẻ dưới 5 tuổi.

Người lớn bị tay chân miệng có lây cho trẻ không?

Có. Người lớn nhiễm virus vẫn có thể truyền bệnh qua nước bọt, dịch mũi họng, dịch phỏng nước, phân và bề mặt nhiễm virus.

Trẻ từng bị tay chân miệng có bị lại không?

Có thể. Bệnh do nhiều loại enterovirus khác nhau gây ra nên từng mắc một lần không đồng nghĩa trẻ có miễn dịch với tất cả các tác nhân gây bệnh.

Tay chân miệng thường gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt nhóm dưới 3 tuổi, nhưng trẻ lớn và người trưởng thành vẫn có thể mắc bệnh. Cha mẹ không nên chỉ dựa vào tuổi để đánh giá nguy cơ. Hãy chú ý yếu tố tiếp xúc, dấu hiệu ở da và miệng, tình trạng ăn uống, sốt và các biểu hiện cảnh báo, đồng thời duy trì vệ sinh tay, đồ chơi và môi trường sinh hoạt.