Rụng tóc ở trẻ em 6 tuổi: Nguyên nhân và cách xử lý an toàn

Rụng tóc ở trẻ em 6 tuổi khiến nhiều cha mẹ lo trẻ thiếu chất hoặc mắc bệnh, nhất là khi tóc thưa nhanh hay xuất hiện mảng hói. Thực tế, nguyên nhân có thể từ kéo tóc, nấm da đầu, alopecia areata, telogen effluvium hoặc thói quen giật tóc. Cùng Sakura Schools tìm hiểu cách nhận biết và xử trí phù hợp.

Rụng tóc ở trẻ em 6 tuổi biểu hiện như thế nào?

Trước khi tìm nguyên nhân, cha mẹ nên quan sát kiểu rụng tóc và tình trạng da đầu. Những đặc điểm này cung cấp thông tin hữu ích khi trẻ được bác sĩ thăm khám.

Có thể gặp:

• Tóc rụng nhiều hơn trước.
• Tóc thưa tương đối đều toàn đầu.
• Rụng thành một hoặc nhiều mảng.
• Vùng hói hình tròn hoặc bầu dục.
• Tóc gãy sát da đầu.
• Rụng tóc kèm ngứa.
• Da đầu đỏ, có vảy hoặc tổn thương.
• Tóc thưa tại nơi thường xuyên bị kéo.
• Tóc có nhiều độ dài khác nhau do gãy hoặc tự giật.

AAP cho biết các nguyên nhân phổ biến ở trẻ lớn gồm rụng tóc do kéo căng, telogen effluvium, trichotillomania, nấm da đầu và alopecia areata.

Rụng tóc lan tỏa

Rụng tóc lan tỏa thường khiến tóc mỏng tương đối đều trên da đầu thay vì tạo một mảng hói rõ.

Cha mẹ có thể nhận thấy:

• Nhiều tóc hơn trên gối.
• Tóc rụng khi gội.
• Tóc bám nhiều trên lược.
• Độ dày tóc giảm dần.

Một nguyên nhân có thể gặp là telogen effluvium, nhưng không nên tự kết luận chỉ dựa trên hình thái. AAP cho biết dạng này có thể xuất hiện sau stress thể chất hoặc tinh thần.

Rụng tóc từng mảng

Nếu trẻ xuất hiện một hoặc nhiều vùng mất tóc có ranh giới khá rõ, cần chú ý tới hình dạng và bề mặt da đầu.

Alopecia areata thường gây các mảng hói tròn hoặc bầu dục với vùng da tương đối nhẵn. Đây là tình trạng liên quan đến hệ miễn dịch tác động lên nang tóc.

Tuy nhiên, nấm da đầu và hành vi giật tóc cũng có thể tạo rụng tóc từng vùng. Không nên chẩn đoán alopecia areata chỉ dựa vào một bức ảnh.

Rụng tóc kèm ngứa, vảy hoặc tóc gãy

Khi vùng tóc thưa đi kèm:

• Ngứa.
• Vảy.
• Đỏ da.
• Tóc gãy.
• Chấm tóc đen sát da đầu.
• Mụn mủ hoặc viêm.

Cần nghĩ đến vấn đề của da đầu, trong đó tinea capitis – nấm da đầu – là một nguyên nhân quan trọng ở trẻ. CDC mô tả nấm da đầu có thể gây vùng hói tròn, đỏ, ngứa và có vảy.

Nguyên nhân rụng tóc ở trẻ em 6 tuổi thường gặp

Rụng tóc là một triệu chứng, không phải một chẩn đoán duy nhất. Hình dạng vùng rụng, tình trạng da đầu, tiền sử bệnh và hành vi của trẻ đều có thể giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân.

Rụng tóc từng mảng – Alopecia areata

Alopecia areata là tình trạng tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tác động lên nang tóc và gây rụng tóc. Tình trạng này có thể xuất hiện ở trẻ em.

Biểu hiện thường gặp:

• Một hoặc nhiều mảng hói.
• Mảng thường tròn hoặc bầu dục.
• Da vùng rụng có thể khá nhẵn.
• Không nhất thiết có ngứa hay vảy.

Chẩn đoán thường dựa vào khám lâm sàng và có thể dùng soi da đầu. Đôi khi bác sĩ cần kiểm tra thêm để loại trừ nấm da đầu hoặc các nguyên nhân khác.

Nấm da đầu – Tinea capitis

Tinea capitis là nhiễm nấm da đầu, thường gặp ở trẻ em.

Biểu hiện có thể gồm:

• Mảng rụng tóc.
• Tóc gãy.
• Vảy.
• Ngứa.
• Da đỏ.
• Chấm tóc đen.
• Một số trường hợp có viêm hoặc mụn mủ.

Nấm da đầu có khả năng lây qua tiếp xúc với người, động vật hoặc vật dụng nhiễm nấm. Không nên dùng chung lược, khăn, mũ hoặc các đồ tiếp xúc với tóc khi nghi ngờ bệnh.

Đặc biệt, nấm da đầu thường cần thuốc chống nấm đường uống theo đơn; kem hoặc thuốc bôi đơn thuần không điều trị được nhiễm nấm trong nang tóc.

Rụng tóc sau ốm, sốt hoặc stress – Telogen effluvium

Telogen effluvium là tình trạng nhiều nang tóc cùng chuyển sang giai đoạn nghỉ và rụng sau một tác nhân gây stress cho cơ thể.

Tác nhân có thể gồm:

• Sốt cao.
• Bệnh nặng.
• Nhập viện.
• Phẫu thuật.
• Giảm cân hoặc chế độ ăn bất thường.
• Stress tâm lý đáng kể.

Điểm dễ gây nhầm là tóc không nhất thiết rụng ngay khi trẻ ốm.

HealthyChildren cho biết hiện tượng rụng có thể xuất hiện sau stress thể chất hoặc cảm xúc trong vài tuần đến vài tháng. Children’s Health mô tả nhiều trường hợp bắt đầu rụng rõ khoảng vài tháng sau sự kiện khởi phát.

Rụng tóc do kéo căng

Tóc thường xuyên chịu lực kéo có thể bị gãy và rụng, gọi là traction alopecia.

Có thể liên quan:

• Buộc tóc quá chặt.
• Tết tóc căng.
• Búi tóc thường xuyên.
• Kẹp kéo tóc.
• Chải quá mạnh.
• Ma sát lặp lại tại một vùng.

AAP cho biết rụng tóc do kiểu tóc quá chặt thường rõ hơn quanh rìa da đầu và có thể cải thiện khi giảm lực kéo.

Cha mẹ nên kiểm tra xem vùng tóc thưa có trùng với nơi thường bị buộc, kẹp hoặc kéo hay không.

Trẻ có thói quen xoắn hoặc giật tóc

Trichotillomania là hành vi xoắn, kéo hoặc nhổ tóc lặp lại.

Cha mẹ có thể thấy:

• Vùng tóc thưa hình dạng không đều.
• Các sợi tóc gãy ở nhiều độ dài khác nhau.
• Trẻ xoắn tóc khi học, xem TV hoặc căng thẳng.
• Một số trẻ không nhận ra mình đang thực hiện hành vi này.

Ở một số trẻ lớn hơn, hành vi có thể liên quan đến căng thẳng hoặc vấn đề sức khỏe tâm thần và có thể cần hỗ trợ chuyên môn.

Không nên mắng, chế giễu hoặc khiến trẻ xấu hổ vì điều này có thể làm tăng căng thẳng.

Một số vấn đề sức khỏe khác

Ngoài các nguyên nhân trên, rụng tóc đôi khi có thể liên quan đến:

• Một số vấn đề tuyến giáp.
• Rối loạn dinh dưỡng.
• Một số thuốc.
• Bệnh toàn thân.
• Bất thường của thân tóc.

Children’s Health lưu ý suy giáp là một trong các nguyên nhân y khoa có thể gây rụng tóc ở trẻ; việc xác định cần dựa trên khám và xét nghiệm khi bác sĩ thấy cần thiết.

Không cần tự tra một danh sách dài các bệnh hiếm nếu trẻ chưa được bác sĩ đánh giá.

Trẻ 6 tuổi bị rụng tóc là thiếu chất gì?

Thiếu hụt dinh dưỡng có thể liên quan đến rụng tóc, nhưng đây không phải lời giải thích cho mọi trường hợp.

Các yếu tố dinh dưỡng có thể được bác sĩ xem xét gồm:

• Sắt.
• Kẽm.
• Protein hoặc năng lượng nếu khẩu phần thiếu đáng kể.
• Một số vi chất khác trong những tình huống cụ thể.

Children’s Health nhấn mạnh thiếu hụt dinh dưỡng là nguyên nhân ít phổ biến hơn của rụng tóc ở trẻ và có thể cần xét nghiệm nếu bác sĩ nghi ngờ.

Thiếu chất không phải nguyên nhân duy nhất và không thể xác định trẻ thiếu chất nào chỉ dựa vào biểu hiện rụng tóc.

Ví dụ, cùng là rụng tóc nhưng nấm da đầu cần điều trị chống nấm, alopecia areata có cơ chế khác, còn telogen effluvium thường liên quan một sự kiện trước đó.

Có nên tự bổ sung sắt, kẽm hoặc vitamin?

Không nên tự cho trẻ dùng liều cao sắt, kẽm hoặc vitamin chỉ vì thấy tóc rụng.

Trước tiên nên đánh giá:

• Khẩu phần hiện tại.
• Tốc độ tăng trưởng.
• Triệu chứng kèm theo.
• Tiền sử bệnh.
• Kiểu rụng tóc.
• Da đầu.

Nếu nghi ngờ thiếu chất, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm phù hợp. Children’s Health cho biết thiếu hụt dinh dưỡng nghi ngờ ở trẻ có thể được đánh giá bằng xét nghiệm máu.

Tự bổ sung không chỉ có nguy cơ không giải quyết đúng nguyên nhân mà còn có thể dẫn đến dùng quá mức một số dưỡng chất.

Cha mẹ có thể kiểm tra gì khi trẻ 6 tuổi bị rụng tóc?

Cha mẹ không cần cố chẩn đoán tại nhà. Mục tiêu của việc quan sát là mô tả chính xác diễn tiến để quyết định có cần khám và cung cấp thông tin hữu ích cho bác sĩ.

1. Xác định vùng tóc rụng

Quan sát xem trẻ bị:

• Thưa toàn đầu.
• Một mảng.
• Nhiều mảng.
• Vùng trán.
• Vùng thái dương.
• Sau gáy.
• Vị trí thường xuyên buộc hoặc kéo tóc.

Có thể kiểm tra hai bên đầu để xem tình trạng có đối xứng hay không.

2. Quan sát da đầu

Kiểm tra xem có:

• Đỏ.
• Ngứa.
• Vảy.
• Bong da nhiều.
• Sưng.
• Mụn hoặc mủ.
• Vùng da bóng hoặc bất thường.

Nấm da đầu thường có thể đi kèm vảy, viêm, tóc gãy và ngứa, trong khi alopecia areata điển hình thường tạo vùng mất tóc nhẵn hơn.

3. Quan sát sợi tóc

Hãy xem:

• Tóc rụng nguyên sợi hay gãy.
• Có nhiều tóc ngắn sát da đầu không.
• Các sợi trong vùng thưa có độ dài giống nhau không.
• Có tóc bị xoắn hoặc gãy bất thường không.

Các sợi tóc gãy ở nhiều độ dài khác nhau có thể xuất hiện trong trichotillomania, nhưng vẫn cần loại trừ những nguyên nhân khác.

4. Nhớ lại các sự kiện gần đây

Hãy nghĩ lại vài tháng trước khi tóc bắt đầu rụng:

• Trẻ có sốt cao không?
• Có mắc bệnh nặng không?
• Có phẫu thuật hay nhập viện không?
• Có giảm cân nhanh không?
• Có thay đổi chế độ ăn không?
• Có chuyển trường hoặc chuyển nhà không?
• Có sự kiện khiến trẻ căng thẳng không?

Thông tin này đặc biệt hữu ích khi bác sĩ xem xét telogen effluvium.

5. Theo dõi diễn tiến

Có thể:

• Chụp ảnh cùng một vị trí.
• Dùng ánh sáng tương tự.
• Ghi ngày chụp.
• Theo dõi kích thước vùng rụng.
• Ghi lại triệu chứng ngứa hoặc đau.
• Quan sát có xuất hiện vùng mới không.

Không cần đếm từng sợi tóc mỗi ngày. Thay vào đó, theo dõi xu hướng và diện tích vùng rụng thường thực tế hơn.

Cách chăm sóc trẻ 6 tuổi bị rụng tóc tại nhà

Trong khi chưa xác định nguyên nhân, cha mẹ có thể áp dụng những biện pháp chăm sóc ít rủi ro:

• Gội đầu nhẹ nhàng.
• Không cào mạnh da đầu.
• Chải tóc nhẹ.
• Dùng lược phù hợp.
• Tránh kiểu tóc quá chặt.
• Giảm nhiệt từ máy sấy hoặc dụng cụ tạo kiểu.
• Tránh hóa chất không cần thiết.
• Duy trì chế độ ăn đa dạng.
• Theo dõi diễn tiến.

Nationwide Children’s Hospital cũng khuyến nghị tránh nhiệt cao và các kiểu tóc kéo căng vì chúng có thể làm tóc tổn thương hoặc rụng thêm.

Nếu nghi ngờ bệnh da đầu có khả năng lây, không nên dùng chung: Lược, khăn, mũ, gối, phụ kiện tóc.

Những việc không nên tự làm

Cha mẹ không nên:

• Tự bôi thuốc chống nấm khi chưa xác định nguyên nhân.
• Tự sử dụng corticosteroid.
• Tự dùng thuốc kích mọc tóc.
• Tự bổ sung nhiều sắt, kẽm hoặc vitamin.
• Cạo đầu với kỳ vọng tóc mọc dày hơn.
• Bôi chanh, tỏi, tinh dầu đậm đặc hoặc mẹo gây kích ứng.
• Dùng thuốc của người lớn lên da đầu trẻ.

Điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân.

Ví dụ: Tinea capitis cần thuốc chống nấm đường uống theo đơn, còn alopecia areata có chiến lược điều trị khác và một số trẻ có thể được bác sĩ lựa chọn theo dõi.

Đặc biệt, CDC cảnh báo corticosteroid có thể khiến nhiễm nấm ringworm trở nên nặng hơn.

Khi nào rụng tóc ở trẻ 6 tuổi cần đi khám?

AAP khuyến nghị trao đổi với bác sĩ khi tình trạng rụng tóc ở trẻ kéo dài hoặc gây ảnh hưởng. Bác sĩ có thể khám da đầu, đánh giá toàn thân và chỉ định xét nghiệm hoặc chuyển Da liễu Nhi khi cần.

Nên đưa trẻ đi khám khi:

• Tóc rụng thành mảng rõ.
• Vùng mất tóc ngày càng rộng.
• Xuất hiện thêm nhiều mảng mới.
• Da đầu đỏ hoặc đau.
• Ngứa nhiều.
• Có vảy dày.
• Có sưng hoặc mủ.
• Tóc gãy nhiều.
• Rụng tóc kéo dài hoặc tái diễn.
• Rụng kèm sụt cân, mệt hoặc triệu chứng sức khỏe khác.
• Trẻ thường xuyên tự giật tóc và khó kiểm soát.
• Cha mẹ không xác định được nguyên nhân.

Nấm da đầu nên được đánh giá sớm vì có khả năng lây và cần điều trị phù hợp.

Trẻ rụng tóc nên khám khoa nào?

Có thể bắt đầu tại:

• Khoa Nhi.
• Khoa Da liễu.
• Da liễu Nhi nếu cơ sở y tế có chuyên khoa.

Bác sĩ thường xem:

• Hình thái vùng rụng.
• Da đầu.
• Sợi tóc.
• Tiền sử bệnh.
• Thuốc trẻ đang dùng.
• Chế độ ăn.
• Các sự kiện xảy ra trước khi rụng tóc.

Một số trường hợp có thể cần xét nghiệm máu, soi da đầu hoặc xét nghiệm nấm tùy nghi ngờ lâm sàng.

Rụng tóc ở trẻ 6 tuổi có mọc lại được không?

Khả năng mọc lại phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tổn thương nang tóc và diễn tiến của từng trẻ. AAP cho biết trong phần lớn trường hợp rụng tóc ở trẻ, tóc có thể mọc lại khi nguyên nhân được xác định và xử lý phù hợp.

Với telogen effluvium, rụng tóc thường có xu hướng cải thiện sau khi tác nhân gây stress qua đi và chu kỳ tóc trở lại bình thường.

Với alopecia areata, một số trẻ có thể mọc tóc trở lại tự nhiên. DermNet cho biết ở trẻ có bệnh khu trú, khoảng một nửa có thể mọc lại tóc trong vòng một năm, nhưng diễn tiến giữa các trẻ rất khác nhau.

Không nên dựa vào con số này để dự đoán chính xác cho một trẻ cụ thể. Nếu quá trình viêm hoặc tổn thương gây sẹo và phá hủy nang tóc, khả năng mọc lại có thể khác. Vì vậy, vùng rụng kèm viêm, đau, mủ hoặc biến đổi da đầu cần được đánh giá sớm.

Những sai lầm thường gặp khi trẻ bị rụng tóc

Một số cách xử trí tưởng vô hại lại có thể làm chậm việc xác định nguyên nhân:

• Mặc định trẻ thiếu canxi: Rụng tóc không phải dấu hiệu đặc hiệu của thiếu canxi.
• Tự mua kẽm, sắt hoặc vitamin: Chỉ nên bổ sung khi có căn cứ phù hợp.
• Dùng dầu gội trị nấm: Nấm da đầu thường cần thuốc đường uống theo đơn.
• Bôi thuốc người lớn: Độ tuổi và nguyên nhân của trẻ cần được đánh giá riêng.
• Cạo đầu để tóc dày: Cạo tóc không làm tăng số nang tóc.
• Chờ quá lâu khi vùng rụng lan rộng: Có thể bỏ lỡ thời điểm cần khám.
• Mắng trẻ vì giật tóc: Có thể làm trẻ thêm căng thẳng.
• Chỉ nhìn tóc: Da đầu cung cấp nhiều dấu hiệu quan trọng.

Đặc biệt, không nên dùng corticosteroid lên vùng nghi nấm mà chưa được bác sĩ đánh giá vì steroid có thể làm nhiễm nấm trở nên nghiêm trọng hơn.

Câu hỏi thường gặp về rụng tóc ở trẻ em 6 tuổi?

Rụng tóc ở trẻ có nhiều hình thái và nguyên nhân khác nhau. Cha mẹ nên quan sát kiểu rụng, da đầu, tiền sử gần đây và diễn tiến theo thời gian thay vì tự chẩn đoán chỉ từ một triệu chứng.

Trẻ 6 tuổi bị rụng tóc nhiều có nguy hiểm không?

Không thể kết luận chỉ dựa vào lượng tóc rụng.

Cần xem thêm:

• Tóc thưa toàn đầu hay thành mảng?
• Có tóc gãy không?
• Da đầu có đỏ, ngứa hoặc vảy không?
• Tình trạng kéo dài bao lâu?
• Có bệnh hoặc sốt trước đó không?
• Trẻ có triệu chứng toàn thân khác không?

Nếu rụng kéo dài, thành mảng hoặc có bất thường da đầu, nên đưa trẻ đi khám.

Trẻ bị rụng tóc là thiếu chất gì?

Một số thiếu hụt dinh dưỡng như kẽm hoặc sắt có thể liên quan tới rụng tóc trong những trường hợp nhất định. Tuy nhiên, thiếu hụt dinh dưỡng được xem là nguyên nhân ít phổ biến hơn ở trẻ so với nhiều nguyên nhân khác.

Không thể biết trẻ thiếu chất gì chỉ qua tóc rụng. Nếu có nghi ngờ dinh dưỡng, bác sĩ có thể đánh giá khẩu phần và chỉ định xét nghiệm phù hợp.

Trẻ rụng tóc từng mảng có phải nấm da đầu không?

Không nhất thiết. Cả tinea capitis, alopecia areata và trichotillomania đều có thể gây rụng tóc từng vùng nhưng đặc điểm khác nhau. Tinea capitis thường có: Vảy, tóc gãy, viêm, có thể ngứa. Alopecia areata thường tạo vùng tóc rụng khá nhẵn, còn trichotillomania thường có tóc gãy ở nhiều độ dài.

Rụng tóc do nấm da đầu có lây không?

Có. Tinea capitis là nhiễm nấm có khả năng lây qua người, động vật hoặc vật dụng bị nhiễm. Khi nghi ngờ, không nên dùng chung các đồ như: lược, khăn lau đầu, kẹp tóc,… Trẻ nên được bác sĩ đánh giá để xác nhận chẩn đoán và điều trị đúng.

Stress có khiến trẻ 6 tuổi rụng tóc không?

Có thể. Stress thể chất như sốt cao, bệnh nặng hoặc phẫu thuật, cũng như một số stress tâm lý, có thể liên quan đến telogen effluvium. Tóc thường rụng tăng lên sau sự kiện một khoảng thời gian. Stress hoặc lo âu cũng có thể liên quan tới hành vi xoắn và giật tóc ở một số trẻ.

Có nên dùng thuốc mọc tóc cho trẻ 6 tuổi?

Không nên tự dùng. Điều trị rụng tóc ở trẻ phụ thuộc vào nguyên nhân và độ tuổi. Ví dụ, alopecia areata có thể được bác sĩ cân nhắc corticosteroid bôi trong một số trường hợp; các lựa chọn khác phải được đánh giá riêng cho trẻ.

Thuốc kích mọc tóc, corticosteroid hoặc thuốc chống nấm đều không nên được tự sử dụng chỉ vì thấy tóc thưa. Nếu trẻ có mảng hói rõ, vùng rụng lan rộng, da đầu đỏ/ngứa/có vảy hoặc tình trạng kéo dài, phụ huynh nên đưa trẻ đến Nhi khoa hoặc Da liễu để xác định nguyên nhân trước khi điều trị.