Hiện tượng trẻ khóc không có nước mắt là bình thường ở bé dưới 3 tuần tuổi do tuyến lệ chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, nếu trẻ lớn hơn gặp tình trạng này kèm môi khô, thóp lõm, đó có thể là dấu hiệu mất nước, tắc lệ đạo hoặc thiếu sắt cần can thiệp.
Hãy cùng Sakura Schools tìm hiểu chi tiết nguyên nhân và khi nào cần đưa con đi khám ngay sau đây.
Vì sao trẻ sơ sinh khóc không ra nước mắt?
Hiểu rõ cơ chế hoạt động của “nhà máy sản xuất nước mắt” ở trẻ nhỏ sẽ giúp cha mẹ trút bỏ gánh nặng tâm lý. Đồng thời, mẹ sẽ biết được mốc thời gian nào con sẽ phát triển hoàn thiện.
- Cơ chế hoạt động của tuyến lệ Thực tế, ngay từ khi chào đời, tuyến lệ của trẻ đã hoạt động. Tuy nhiên, lượng nước sản xuất ra lúc này rất ít.
- Chúng chỉ vừa đủ để làm ẩm mắt và nuôi dưỡng giác mạc mà thôi. Lượng nước này được gọi là nước mắt cơ bản.
- Nó chưa đủ nhiều để chảy tràn thành dòng (nước mắt phản xạ) mỗi khi bé khóc thét lên. Do đó, mẹ sẽ thấy bé gào khóc rất to nhưng mắt vẫn “ráo hoảnh”.
- Timeline phát triển tuyến lệ ở trẻ (Mẹ cần nhớ) Để theo dõi sức khỏe đôi mắt của con, mẹ hãy lưu lại các mốc thời gian quan trọng sau:
- 0 – 2 tuần tuổi: Tuyến lệ hoạt động tối thiểu. Trẻ hầu như không có nước mắt khi khóc.
- 1 – 3 tháng tuổi: Tuyến lệ bắt đầu hoạt động mạnh dần. Mẹ có thể thấy mắt con ướt hoặc rưng rưng khi quấy khóc.
- Sau 3 – 4 tháng tuổi: Hệ thống tuyến lệ hoàn thiện. Lúc này, trẻ khóc phải có nước mắt chảy thành dòng rõ rệt.
Nguyên nhân trẻ khóc không ra nước mắt
Nếu bé đã qua giai đoạn sơ sinh mà vẫn khóc không ra nước mắt, cha mẹ cần xem xét kỹ các nguyên nhân dưới đây để phân loại tình trạng.
Do sinh lý bình thường (An toàn)
Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, tuyến lệ của trẻ cần thời gian để “khởi động”.
Thông thường, nước mắt thực sự sẽ xuất hiện sau 3-6 tuần tuổi. Cá biệt có một số bé phải đợi đến tháng thứ 4 hoặc thứ 5.
Dấu hiệu nhận biết:
- Bé vẫn ăn ngủ tốt, tăng cân đều.
- Mắt trẻ trong veo, không đỏ, không có ghèn dính.
Bé ăn vạ muốn được bế ấp
Đây là một “chiêu trò” tâm lý đáng yêu của trẻ nhỏ. Khi bé khóc không nước mắt nhưng mắt vẫn liếc nhìn xung quanh, đó là tiếng khóc đòi hỏi nhu cầu.
Trẻ có thể đang muốn được ôm ấp, vỗ về hoặc cảm thấy nhàm chán. Lúc này, bé thường kèm theo hành động múa máy chân tay để thu hút sự chú ý.
Tắc tuyến lệ (Cần can thiệpy khoa)
Tình trạng này xảy ra khi ống lệ mũi bị chặn, khiến nước mắt không thoát xuống mũi được mà đọng lại ở mắt hoặc trào ra ngoài ngay cả khi bé không khóc.
Dấu hiệu nhận biết:
- Mắt bé lúc nào cũng ầng ậng nước (như sắp khóc).
- Sau khi ngủ dậy, mắt có nhiều gỉ (ghèn) màu vàng hoặc xanh, dính bết mi mắt.
- Bé hay dụi mắt do khó chịu.
Thiếu máu thiếu sắt
Một số nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ giữa thiếu sắt và các cơn khóc lặng (breath-holding spells).
Khi cơ thể thiếu sắt, trẻ dễ bị kích động, khóc thét đến mức tím tái nhưng không chảy nước mắt do cơ chế co thắt. Đây là vấn đề dinh dưỡng cần bác sĩ tư vấn.
Mất nước nghiêm trọng (BÁO ĐỘNG ĐỎ)
Theo chuyên gia, đây là nguyên nhân nguy hiểm nhất khiến trẻ khóc không ra nước mắt. Khi cơ thể cạn kiệt nước, tuyến lệ sẽ ngừng hoạt động để bảo toàn nước cho các cơ quan sống còn.
Dấu hiệu cần đi cấp cứu ngay:
- Môi khô nứt nẻ, lưỡi khô.
- Thóp lõm (trũng) xuống rõ rệt.
- Mắt trũng sâu, lờ đờ.
- Da véo lâu đàn hồi (nếp véo da mất chậm).
- Tã khô quá 6 tiếng không thay (bé tiểu ít hoặc không tiểu).
- Trẻ li bì, khó đánh thức hoặc cáu kỉnh bất thường.
Hướng dẫn chăm sóc và xử lý tại nhà
Khi đã loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm, mẹ hoàn toàn có thể hỗ trợ bé thông tắc tuyến lệ hoặc vệ sinh mắt ngay tại nhà. Dưới đây là quy trình “chuẩn y khoa” mẹ cần nắm vững.
Vệ sinh mắt đúng cách
Mắt trẻ sơ sinh rất nhạy cảm, mẹ cần sử dụng nước muối sinh lý 0.9% (loại đơn liều là tốt nhất) và gạc vô khuẩn chuyên dụng.
Cách thực hiện:
- Thấm ướt gạc bằng nước muối.
- Nhẹ nhàng lau mắt cho bé theo chiều từ góc trong (đầu mắt) ra đuôi mắt.
⚠️ Lưu ý: Tuyệt đối không lau ngược lại để tránh đưa vi khuẩn từ đuôi mắt vào lại bên trong. Mỗi bên mắt dùng một miếng gạc riêng.
Kỹ thuật Massage tuyến lệ (Day ấn góc mắt)
Đây là nội dung “đắt giá” giúp giải quyết tình trạng tắc lệ đạo cơ năng ở 90% trẻ sơ sinh mà không cần phẫu thuật.
Quy trình 4 bước chuẩn:
- Bước 1: Mẹ rửa tay sạch bằng xà phòng, cắt ngắn móng tay để tránh làm xước da bé.
- Bước 2: Đặt ngón trỏ lên vùng túi lệ (nằm ở góc trong của mắt, sát sống mũi).
- Bước 3: Ấn nhẹ đầu ngón tay, sau đó vuốt xuôi dọc theo sống mũi xuống dưới.
- Bước 4: Lặp lại động tác liên tục. Áp lực vừa phải sẽ giúp đẩy dịch nhầy xuống và thông nòng ống lệ.
Tần suất: Mẹ nên kiên trì thực hiện 3 – 5 lần/ngày, mỗi lần khoảng 5 – 10 phút, tốt nhất là trước khi nhỏ mắt vệ sinh.
Những sai lầm nguy hiểm mẹ cần tránh
- Không nhỏ sữa mẹ vào mắt: Quan niệm dân gian này cực kỳ sai lầm. Sữa mẹ giàu dinh dưỡng là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi, gây nhiễm trùng nặng hơn.
- Không tự ý dùng thuốc: Tuyệt đối không mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc Corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay?
Dù khóc không nước mắt thường là sinh lý, nhưng cha mẹ không được chủ quan. Hãy đưa bé đến bệnh viện chuyên khoa Mắt hoặc Nhi ngay nếu thấy các “Red Flags” (Cờ đỏ) sau:
Các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý:
- Bé trên 4 – 6 tháng tuổi vẫn chưa có nước mắt khi khóc.
- Mắt sưng đỏ, nóng, khi ấn nhẹ vào vùng góc mắt thấy có mủ nhầy trào ra. Đây là dấu hiệu của Viêm túi lệ hoặc áp xe túi lệ cấp tính.
- Lòng đen mắt to bất thường, trẻ sợ ánh sáng, hay chảy nước mắt sống (Dấu hiệu Glocom bẩm sinh/Cườm nước – bệnh lý nguy hiểm gây mù lòa).
Dấu hiệu toàn thân (Cấp cứu):
Trẻ có biểu hiện mất nước nặng do tiêu chảy cấp hoặc sốt cao liên tục: Môi khô, thóp lõm, da nhăn nheo, lừ đừ.
FAQs – Những câu hỏi thường gặp về trẻ khóc không ra nước mắt?
Dưới đây là giải đáp ngắn gọn từ chuyên gia cho những thắc mắc phổ biến nhất của các bậc phụ huynh.
Thông tuyến lệ cho bé có đau không?
Thủ thuật thông tuyến lệ diễn ra rất nhanh (chỉ vài phút) và có sử dụng thuốc tê/tiền mê. Bé khóc chủ yếu do sợ hãi vì bị giữ tay chân chứ cảm giác đau là rất ít.
Trẻ thiếu Vitamin A có bị khô mắt không?
Có, thiếu Vitamin A gây khô kết mạc và quáng gà. Tuy nhiên, tình trạng này hiện rất hiếm gặp nếu trẻ được bú mẹ hoàn toàn hoặc uống Vitamin A định kỳ theo lịch tiêm chủng.
Bệnh không có nước mắt (Alacrima) là gì?
Đây là một rối loạn bẩm sinh cực kỳ hiếm gặp, trẻ hoàn toàn không tiết được nước mắt. Bệnh thường đi kèm với các vấn đề thần kinh và phát triển khác.
Tại sao trẻ sơ sinh khóc không có nước mắt?
Chủ yếu do ống lệ mũi chưa hoàn thiện về mặt chức năng hoặc cấu trúc, khiến nước mắt chưa được sản xuất đủ nhiều để chảy tràn ra ngoài.
Bao lâu thì bé khóc có nước mắt?
Thông thường, tuyến lệ bắt đầu hoạt động mạnh từ tuần thứ 3. Đến tháng thứ 3 hoặc thứ 4, hầu hết các bé sẽ khóc có nước mắt chảy thành dòng.
Trẻ khóc không ra nước mắt ở giai đoạn sơ sinh (dưới 3 tháng) đa phần là hiện tượng sinh lý bình thường do tuyến lệ chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, mẹ cần cảnh giác với các dấu hiệu mất nước hoặc tắc lệ đạo có mủ để đưa con đi khám kịp thời, tránh biến chứng thị lực về sau.
- Giáo viên Montessori Quốc tế được chứng nhận bởi Hiệp hội Phát triển Montessori Quốc tế (IAPM).
- Tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội
- 13 năm kinh nghiệm làm việc với trẻ nhỏ
Vừa tốt nghiệp đại học, cô Lã Thị Phương Thảo đã bén duyên với Sakura Schools và gắn bó đến nay đã được 13 năm. Trong một thập kỷ làm việc với các bạn nhỏ tại Sakura Schools, cô Phương Thảo luôn theo đuổi phương châm giáo dục cá nhân hóa dựa vào thiên hướng phát triển, cá tính riêng của mỗi cá nhân trẻ cũng như phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ để đạt được hiệu quả cao nhất.
