Khủng hoảng tuổi lên 4 & 7 phương pháp khắc phục cùng con

Trẻ từ 0 – 6 tuổi luôn có sự thay đổi rõ rệt qua từng ngày, từ việc phát triển về thể chất lẫn tinh thần. Giai đoạn 4 tuổi là thời điểm con bắt đầu độc lập hơn nhiều về suy nghĩ, thể hiện rõ cá tính của bản thân, muốn tự chủ nhiều hơn. Đây cũng chính là lúc con dễ xuất hiện khủng hoảng. Vậy khủng hoảng tuổi lên 4 là gì? Những nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng và cách khắc phục khủng hoảng như thế nào? Mời ba mẹ cùng theo dõi bài viết dưới đây, Sakura Schools sẽ giúp mẹ giải đáp mọi thắc mắc.

Khủng hoảng tuổi lên 4 là gì? Những biểu hiện của khủng khoảng 4 tuổi

Khủng hoảng tuổi lên 4, thường được gọi là “khủng hoảng tuổi lên 4 tuổi” hoặc “khủng hoảng tuổi 4,” không phải là một thuật ngữ y học hoặc khoa học mà thường được sử dụng để mô tả một giai đoạn phát triển tâm lý và hành vi của trẻ nhỏ.

Trong giai đoạn này, trẻ có thể trở nên cứng đầu, thái độ, và khó kiểm soát. Con có thể thể hiện sự đòi hỏi, muốn tự quyết định, và phản đối sự kiểm soát từ người lớn. Điều này thường xảy ra khi trẻ đang phát triển khả năng tự ý và độc lập, nhưng còn thiếu khả năng quản lý cảm xúc và kiểm soát hành vi. Khủng hoảng tuổi lên 4 có thể gây ra những thách thức trong việc nuôi dạy trẻ, nhưng thường là một giai đoạn tạm thời và phần của quá trình phát triển bình thường của trẻ nhỏ.

Dưới đây là những biểu hiện thường thấy ở trẻ 4 tuổi bị khủng hoảng, cha mẹ nên ghi nhớ và quan sát để nhận biết sớm nhất có thể:

• Thái độ phản đối: Trẻ có thể trở nên cứng đầu, phản đối, và từ chối tuân theo yêu cầu của người lớn. Bé có thể thể hiện sự phản đối bằng cách nói “không” thường xuyên hoặc làm ngược lại những gì được yêu cầu.
• Đòi hỏi: Trẻ có thể đòi hỏi nhiều hơn và muốn tham gia vào quyết định về các hoạt động hàng ngày, chẳng hạn như mặc đồ, chọn thực đơn, hoặc chơi trò chơi.
• Tự quyết định: Trẻ muốn tự quyết định và kiểm soát mọi thứ một cách nhiều hơn.
• Thể hiện cảm xúc mạnh mẽ: Trẻ có thể trải qua biểu hiện cảm xúc mạnh mẽ, bao gồm cảm giác tức giận, buồn bã, hay lo sợ. Con khó kiểm soát cảm xúc và thường thể hiện chúng thông qua nói lớn, khóc, hay làm những hành động tự hại.
• Thay đổi trong giấc ngủ và ăn uống: Một số trẻ có thể trải qua thay đổi trong thói quen ăn uống và giấc ngủ.Bé từ chối ăn một số thực phẩm hoặc gặp khó khăn trong việc điều chỉnh giấc ngủ.
• Tìm kiếm sự độc lập: Trẻ có thể muốn làm mọi thứ một mình và không muốn sự can thiệp từ người lớn.
• Bướng bỉnh: Trẻ 4 tuổi khủng hoảng thường tỏ thái độ ngang ngạnh, bướng bỉnh, luôn cho mình là đúng và không chịu nghe lời cha mẹ, người lớn, thậm chí nhiều trẻ còn có thái độ vô lễ, chống đối.
• Ăn vạ: Khóc lóc, ăn vạ thường xuyên cũng là một trong những biểu hiện thường thấy ở trẻ 4 tuổi khi con không đạt được mong muốn.
• Ngôn từ mất kiểm soát: Giai đoạn 4 tuổi cũng là thời điểm con đang phát triển ngôn ngữ mạnh mẽ, con học được rất nhiều từ vựng từ người lớn và có thể tiếp nhận cả những lời lẽ thô tục. Khi bùng phát khủng hoảng, có dễ mất kiểm soát và nói năng không được hay.

👉 Con 4 tuổi và những điều ba mẹ nên biết:

• Cách dạy kỹ năng sống cho trẻ 4 tuổi nhất định cha mẹ phải biết
• Cẩm nang dạy trẻ 4 tháng tuổi thông minh, phát triển toàn diện
• Hướng dẫn cha mẹ cách dạy trẻ 4 tuổi tập viết nhàn tênh tại nhà
• Tổng hợp những đầu sách tiếng Anh cho bé 4 tuổi nổi bật

Khi nào bé khủng hoảng tuổi lên 4 và kéo dài trong bao lâu?

Khủng hoảng tuổi lên 4 là một giai đoạn phát triển tâm lý và hành vi thường xuất hiện khi trẻ khoảng từ 3 đến 4 tuổi. Thời gian chính xác mà trẻ trải qua giai đoạn này sẽ khác nhau ở cá nhân mỗi trẻ. Một số trẻ có thể trải qua khủng hoảng này trong một thời gian ngắn, chỉ vài tuần hoặc thậm chí vài tháng, trong khi đối với trẻ khác, nó có thể kéo dài hơn một thời gian dài.

Khủng hoảng tuổi lên 4 thường bắt đầu khi trẻ bắt đầu phát triển khả năng tự quyết định, độc lập, và kiểm soát hơn các khía cạnh của cuộc sống. Một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc trẻ trải qua giai đoạn này, bao gồm sự thay đổi trong môi trường, sự kiểm soát quá mức từ phía người lớn.

Mặc dù khủng hoảng tuổi lên 4 có thể là một giai đoạn khó khăn, nhưng nó thường là một phần của quá trình phát triển bình thường của trẻ nhỏ và thường sẽ giảm đi và dần dần biến mất khi trẻ tiếp tục phát triển và học cách quản lý cảm xúc và hành vi. Điều quan trọng là người lớn cần cung cấp hỗ trợ và hiểu biết cho trẻ trong giai đoạn này để giúp con vượt qua nó một cách tích cực.

Vì sao trẻ khủng hoảng tuổi lên 4?

Theo các nhà tâm lý học, khủng hoảng lên 4 là một quá trình phát triển bình thường, tự nhiên ở mỗi trẻ. Nhưng cũng không vì thế mà cha mẹ chủ quan mà cần phải tìm hiểu nguyên nhân khiến con bị khủng hoảng. Tìm hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ phát hiện và xử lý sớm, từ đó rút ngắn được giai đoạn khủng hoảng ở trẻ 4 tuổi.

Có một số nguyên nhân thường gặp đó là:

Do tâm sinh lý thay đổi

4 tuổi là thời điểm trẻ có sự thay đổi lớn về mặt tâm sinh lý, con đang bước vào thời kỳ tự làm mọi việc từ ăn uống, sinh hoạt và tự quyết định nhiều việc. Con cũng bộc lộ nhiều cảm xúc nhiều hơn giai đoạn trước, con hiểu nhiều hơn về tính cách và tình cảm của bản thân. Do đó, sự thay đổi nhanh chóng này có thể khiến con không kịp phản ứng và điều chỉnh sao phù hợp dẫn đến rối loạn tâm sinh lý.

Do cha mẹ thường xuyên la mắng, cáu gắt

Cha mẹ hay người lớn thường xuyên la mắng, cáu gắt với trẻ cũng là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến việc con khủng hoảng lên 4. Thời điểm này, con hay hỏi nhiều, bướng bỉnh và không nghe lời dễ khiến cha mẹ bực tức, khó chịu và khó kiểm soát được hành vi nóng giận. Nhiều gia đình còn cho rằng, nuôi con phải nghiêm khắc, phải dùng đòn roi thì mới hiệu quả. Tuy nhiên, đây là một suy nghĩ vô cùng sai lầm và gây nhiều phản ứng ngược ở trẻ. Trẻ sẽ thấy mình không được yêu thương và sẽ càng hỗn hào, muốn chống đối nhiều hơn. Không chỉ vậy, việc mắng mỏ nhiều lâu dần sẽ hình thành nỗi ám ảnh tâm lý lớn ở trẻ và dẫn đến khủng hoảng.

Môi trường sống tác động đến trẻ.

Môi trường sống xung quanh con như gia đình, trường lớp, xã hội sẽ là những tác nhân bên ngoài ảnh hưởng đến con rất nhiều. Một môi trường sống lành mạnh, vui vẻ, chan hòa yêu thương sẽ nuôi dưỡng nên những em bé tình cảm, có trách nhiệm. Nhưng trái lại, nếu xung quanh con chỉ toàn những tiêu cực, những hình ảnh xấu từ người lớn thì con cũng dần trở thành một đứa trẻ không biết nghe lời và bướng bỉnh.

Khủng hoảng do vấn đề sức khỏe

Nếu trẻ đang trải qua vấn đề về sức khỏe, như đau bệnh hoặc sự không thoải mái do vấn đề sức khỏe, điều này có thể gây ra sự khó chịu và thay đổi trong hành vi.

Những biểu hiện khủng hoảng thường thấy khi con bị ốm sẽ là lôi kéo sự chú ý từ người lớn, khóc lóc không rõ lý do và nũng nịu cha mẹ.

Bé muốn được người lớn chú ý đến

Trẻ 4 tuổi thường muốn sự chú ý và tương tác từ người lớn. Nếu con cảm thấy bị bỏ qua hoặc không được quan tâm đến, con có thể thể hiện sự căng thẳng và cố gắng thu hút sự chú ý bằng cách thay đổi hành vi như quậy phá, thể hiện bản thân, hét lớn.

Sự nuông chiều quá mức của bố mẹ

Nuông chiều quá mức từ bố mẹ có thể là một yếu tố góp phần vào khủng hoảng tuổi lên 4 tuổi. Khi trẻ nhận thấy mình có quyền kiểm soát hoặc không cần tuân theo các quy tắc, con có thể trở nên thái độ và khó kiểm soát.

Khủng hoảng tuổi lên 4 và cách khắc phục

Cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để giai đoạn khủng hoảng của con rút ngắn lại. Khủng hoảng càng lâu sẽ càng ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển của trẻ sau này cả về thể chất lẫn tinh thần. Sau đây, Sakura Schools sẽ đề xuất 7 phương pháp giúp mẹ và bé khắc phục của khủng hoảng tuổi lên 4.

Xác định nguyên nhân để lựa chọn giải pháp hiệu quả

Mỗi một em bé sẽ có những biểu hiện của khủng hoảng khác nhau với những nguyên nhân khác nhau. Dựa trên nguyên nhân gây ra, cha mẹ có thể tìm giải pháp khắc phục phù hợp, hiệu quả. Ví dụ như con khủng hoảng do tâm sinh lý thay đổi thì phương pháp tốt nhất là luôn lắng nghe, chia sẻ để thấu hiểu nội tâm của con. Nếu con khủng hoảng do vấn đề sức khỏe thì cần cải thiện bằng cách chăm sóc nhiều hơn, giải quyết bệnh tật mà con đang phải chịu.

Luôn luôn lắng nghe và quan tâm đến con

Trẻ 4 tuổi đang có sự phát triển mạnh mẽ về đời sống tinh thần, con có nhiều suy nghĩ hơn và nhiều điều muốn bày tỏ với người lớn hơn. Lúc này, cha mẹ cần kiên nhẫn lắng nghe để hiểu con hơn, để biết được con đang gặp khó khăn trong vấn đề gì. Hãy coi con như một người bạn và đồng hành cùng con trên mọi chặng đường.

Không nên lắng nghe một cách hời hợt, điều này sẽ làm con tổn thương và cho rằng cha mẹ không tôn trọng mình. Mặc dù những suy nghĩ của trẻ 4 tuổi con rất ngô nghê và non nớt, nhưng đừng vì thế mà cha mẹ không chú ý đến những suy nghĩ đó cha mẹ nhé!

Tạo môi trường sống tích cực cho trẻ

Cần tạo môi trường sống tích cực vì môi trường sẽ ảnh hưởng đến tính cách và tâm lý của trẻ. Trẻ 4 tuổi học hỏi và tiếp thu mọi thứ xung quanh rất nhanh. Một môi trường tốt, lành mạnh sẽ giúp con yêu đời hơn và dễ dàng vượt qua khủng hoảng.

Gia đình, trường lớp, xã hội là những môi trường có ảnh hưởng nhiều nhất trong cuộc sống của trẻ. Vì vậy, cha mẹ hãy chú ý đến việc xây dựng một mái ấm hạnh phúc, cha mẹ yêu thương con cái, cha mẹ làm gương cho con cái. Bên cạnh đó, mẹ cũng cần nhiều thời gian để tìm hiểu và lựa chọn cho con một môi trường giáo dục tốt. Trường học là ngôi nhà thứ hai của con, ở đó có thầy cô và bạn bè là những người con tiếp xúc hằng ngày. Một ngôi trường tốt sẽ giúp con hạn chế được khủng hoảng tốt hơn.

Không quát mắng hay giận dữ với trẻ

Trẻ 4 tuổi thường hay bướng bỉnh, không nghe lời và có những hành động khiến cha mẹ phát cáu, không nhịn được mà quát tháo, mắng mỏ con.

Quát mắng hay giận dữ có thể làm tổn thương tâm lý của trẻ. Trẻ có thể cảm thấy tự ti, thất vọng và không xứng đáng, điều này có thể gây ra sự thay đổi trong tự hình dung và sự tự tin của con. Thay vì giúp trẻ hiểu rõ vấn đề và cách giải quyết nó, quát mắng và giận dữ thường chỉ tạo ra sự căng thẳng và thái độ phản đối. Trẻ có thể không hiểu lý do vì sao họ bị quát mắng, và việc này không giúp con học được cách quản lý cảm xúc và hành vi, dẫn đến khủng hoảng nghiêm trọng hơn.

Yêu thương, bao bọc nhưng có kỷ luật

Yêu thương, bao bọc và kỷ luật là một phần quan trọng của việc nuôi dạy trẻ 4 tuổi. Kết hợp cả ba yếu tố này có thể giúp trẻ phát triển một cách toàn diện và vượt qua được giai đoạn khủng hoảng.

Trẻ cần cảm giác yêu thương và chấp nhận từ cha mẹ. Hãy tạo môi trường ấm áp và an toàn cho con. Dành thời gian chơi, tương tác, và tạo kết nối với con một cách tích cực. Lắng nghe và thể hiện sự quan tâm đối với cảm xúc, nhu cầu và ý kiến của trẻ.

Tuy nhiên, yêu thương và bao bọc không có nghĩa là nuông chiều mà cần có kỷ luật song hành. Kỷ luật không phải là việc trừng phạt mà là hướng dẫn và dạy dỗ. Quy tắc và giới hạn nên được thiết lập rõ ràng để giúp trẻ hiểu về những hành vi phù hợp và không phù hợp. Kỷ luật nên được thực hiện một cách công bằng và nhất quán. Hãy sử dụng các hình thức kỷ luật như dạy dỗ bằng lời nói, cắt giảm thời gian chơi nếu con không nghe lời, cho con làm nhiều việc nhà hơn.

Thường xuyên cho con tham gia các hoạt động ngoại khóa

Khi con bị khủng hoảng lên 4, cha mẹ hãy dành thời gian đưa con đi chơi hoặc tham gia các hoạt động ngoại khóa và buổi tối, cuối tuần. Việc này sẽ giúp con có thêm một môi trường mới để thay đổi tâm trạng, cảm xúc. Con sẽ được vui chơi, yêu đời hơn và loại bỏ được những ưu phiền về tâm lý.

Những hoạt động ngoại khóa không chỉ giúp trẻ 4 tuổi vượt qua được khủng hoảng mà còn học thêm được rất nhiều kỹ năng, kết bạn được với nhiều bạn bè, khám phá ra được nhiều điều thú vị. Vì vậy, cha mẹ hãy bỏ ra một chút thời gian để tìm hiểu những chương trình ngoại khóa dành cho trẻ 4 tuổi và hãy cùng tham gia với con nhé!

Tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia tâm lý

Đôi khi, có những trẻ bị khủng hoảng nặng gây ra ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý và sức khỏe. Trẻ thường có biểu hiện khủng hoảng rõ hơn và mức độ nghiêm trọng hơn như khóc nhiều, kịch liệt chống đối, hung hăng,…Lúc này, ba mẹ cần tìm đến sự giúp đỡ từ các chuyên gia tâm lý để có cách khắc phục tốt nhất.

Ngoài ra, ba mẹ có thể tìm hiểu sâu hơn về cách nuôi dạy con và cách đồng hành cùng con từ kinh nghiệm của cô Sa tại trường mầm non Quốc tế Sakura Schools.

Tình huống khủng hoảng tuổi lên 4 và cách giải quyết

Khủng hoảng tuổi lên 4 có rất nhiều biểu hiện, tuy nhiên có một số tình huống mà ba mẹ cần lưu ý và có cách xử lý phù hợp. Dưới đây là một số tình huống thường gặp khi con khủng hoảng lên 4 và cách khắc phục, mời ba mẹ cùng tham khảo!

Khi con khóc ăn vạ

Con 4 tuổi thường khóc ăn vạ, đây có thể là một phần của quá trình phát triển tâm lý và hành vi của trẻ. Để giải quyết tình huống này, mẹ có thể thử các cách sau:

• Lắng nghe và thấu hiểu: Đầu tiên, lắng nghe và thấu hiểu lý do mà con đang khóc ăn vạ. Có thể do bé muốn thu hút sự chú ý, đòi hỏi điều gì đó, hoặc có cảm xúc không thoải mái. Thấu hiểu cảm xúc của con là bước quan trọng để giải quyết vấn đề.
• Giải thích rõ ràng: Dễ dàng đồng cảm với con và giải thích rõ ràng về tình huống. Nói với con về tại sao mình không thể đáp ứng yêu cầu của con trong thời điểm đó. Dùng ngôn ngữ đơn giản và rõ ràng để tránh làm con bối rối hoặc không hiểu.
• Đề xuất giải pháp thay thế: Thay vì đáp ứng ngay lập tức yêu cầu của con, hãy đề xuất giải pháp thay thế. Ví dụ, nếu con muốn bánh quy trước bữa tối, mẹ có thể đề xuất việc ăn bữa tối trước và sau đó được phép ăn một chiếc bánh quy nhỏ.
• Thực hiện quy tắc và giới hạn: Hãy thiết lập quy tắc và giới hạn rõ ràng cho con và tuân thủ chúng. Trẻ cần biết rằng có những quy tắc cố định trong cuộc sống và rằng không phải mọi yêu cầu đều được đáp ứng.
• Thời gian nghỉ ngơi: Nếu con đang trong tình trạng cảm xúc cao độ, có thể họ cần thời gian để xả stress. Hãy cho con nghỉ ngơi một thời gian trong phòng của họ để tự mình thư giãn và xử lý cảm xúc.

Khi con bướng bỉnh, không nghe lời

Khi trẻ 4 tuổi bướng bỉnh và không nghe lời, mẹ có thể áp dụng một số cách để giải quyết tình huống này một cách hiệu quả:

• Lời nói lý thuyết và hiểu biết: Thảo luận với trẻ bằng lời nói lý thuyết và hiểu biết. Giải thích tại sao con không nên làm thế này, vì sao con làm như thế là sai. Sử dụng ngôn ngữ đơn giản và dễ hiểu cho trẻ.
• Thương lượng: Hãy thử thương lượng với trẻ. Hỏi con về ý kiến của bản thân và cố gắng tìm ra cách hợp tác mà cả mẹ và con đều có thể đồng tình.
• Tạo quy tắc và giới hạn rõ ràng: Thiết lập quy tắc và giới hạn cụ thể và rõ ràng cho trẻ. Đặt ra những nguyên tắc, khi con làm sai thì con sẽ không đạt được những điều mong muốn.
• Kỷ luật nhẹ nhàng: Khi cần thiết, áp dụng kỷ luật nhẹ nhàng như hình thức phạt Time-out. Điều quan trọng là không dùng kỷ luật thể xác hoặc mắng mỏ, đánh đập. Thay vào đó, mẹ có thể phạt con ngồi một góc và tự kiểm điểm bản thân, trong thời gian này con không được làm bất kỳ việc gì kể cả ăn uống và chơi đồ chơi.

Khi con nói bậy

Trẻ trong giai đoạn 4 tuổi đang phát triển ngôn ngữ mạnh mẽ nhưng nếu như con nói bậy thì mẹ cần có cách xử lý ngay vì sẽ ảnh hưởng đến tính cách của con sau này.

• Lắng nghe và hiểu nguyên nhân: Lắng nghe con và cố gắng hiểu tại sao connói bậy. Có thể bé đã nghe thấy từ ngữ này ở trường học hoặc từ người khác. Thấu hiểu nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ đưa ra phản ứng thích hợp.
• Giải thích về từ ngữ không thích hợp: Hãy nói với con rằng có những từ ngữ không phù hợp và không nên sử dụng. Giải thích tại sao việc nói bậy có thể làm người khác buồn hoặc tổn thương.
• Dùng từ ngữ thay thế: Hãy dạy cho con cách sử dụng từ ngữ thay thế thích hợp. Cho ví dụ về cách nói một cách lịch sự và tôn trọng người khác.
• Thực hành và tạo tình huống giả tưởng: Tạo tình huống giả tưởng để con thực hành việc sử dụng từ ngữ thích hợp. Chơi trò đóng vai hoặc tạo ra các tình huống mô phỏng để con có thể học cách giao tiếp lịch sự.
• Kiểm soát nội dung truyền thông: Kiểm soát nội dung truyền thông mà con tiếp xúc. Đảm bảo rằng các chương trình TV, sách, và trò chơi phù hợp với độ tuổi của con và không chứa từ ngữ không phù hợp.

Khủng hoảng lên 4 là một giai đoạn thường gặp ở trẻ, đây là sự phát triển tự nhiên ở trên nên ba mẹ không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, ba mẹ nên dành nhiều thời gian để tìm hiểu rõ nguyên nhân gây khủng hoảng cho con và lựa chọn giải pháp phù hợp để cùng con vượt qua giai đoạn khó khăn này. Đồng hành cùng con trên mỗi chặng đường sẽ giúp con sống vui khỏe hơn, yêu thương cha mẹ hơn và phát triển toàn diện hơn. Hãy tham khảo thêm một số phương pháp dạy và nuôi dưỡng con trẻ đúng khoa học tại địa chỉ sakuraschools.edu.vn